Ruimtelijke ordening

Ruimtelijke ordening is het vakgebied en beleidsproces waarmee de overheid de inrichting van de ruimte in Nederland stuurt. Het gaat om het plannen, reguleren en afstemmen van functies zoals wonen, werken, recreatie, infrastructuur, natuur en cultuur in de fysieke leefomgeving. Het is een instrument om maatschappelijke opgaven ruimtelijk te vertalen en vormt de basis voor gebiedsontwikkeling.

Rijk, provincie en gemeente: wie doet wat?

Het Rijk

In Nederland is de Rijksoverheid verantwoordelijk voor het vaststellen van de landelijke kaders en belangen op het gebied van de leefomgeving, zoals bescherming tegen wateroverlast en overstromingen.

De provincie

Provincies voeren het landschapsbeleid uit en zorgen voor voldoende groene ruimte in en rondom steden. Daarnaast hebben ze een rol in de integrale benadering van cultuur, erfgoed en de fysieke leefomgeving. Dat doen ze onder andere door de cultuurhistorische waarde te beschermen en te benutten.

De gemeente

Gemeenten spelen een grote rol in de ruimtelijke ordening en zijn verantwoordelijk voor de lokale leefomgeving. Dit doen zij door:

het opstellen van lokale wet- en regelgeving, zoals een omgevingsvisie met een compleet beeld van de fysieke leefomgeving.
het toetsen van initiatieven op het beleid en het verlenen van vergunningen.
het maken van keuzes over locaties, functies en samenhang daartussen, zoals woningbouw, bedrijventerreinen en maatschappelijke voorzieningen.
het faciliteren van de ontwikkeling en het beheer van deze functies.
het bewaken van publieke belangen zoals leefbaarheid, duurzaamheid, veiligheid en erfgoed.

Gebiedsontwikkeling

Gebiedsontwikkeling is het proces waarbij verschillende partijen samenwerken aan de ontwikkeling van een afgebakend gebied. Het richt zich op ruimtelijke opgaven maar ook op maatschappelijke uitdagingen zoals leefbaarheid, duurzaamheid en participatie. Het doel is om publieke, private en maatschappelijke belangen op elkaar af te stemmen.

Er zijn verschillende type gebiedsontwikkelingen met verschillende uitdagingen en kansen. Breid je bijvoorbeeld een wijk uit met meer woningen? Of herontwikkel je een bestaand gebied? Of wordt er een compleet nieuwe wijk of buurt gerealiseerd?

Hieronder krijg je een indruk van de verschillende typen ontwikkelingen aan de hand van een aantal praktijkvoorbeelden.

Inbreiding (verdichting, doorontwikkelen) – het bouwen van (meer) woningen binnen bestaand stedelijk gebied. Een voorbeeld hiervan is het toevoegen van extra woningen in de binnenstad van de gemeente Zoetermeer.

Herontwikkeling (transformatie, renovatie, sloop en nieuwbouw) – het opnieuw inrichten van een bestaand bebouwd gebied of het geschikt maken van een gebouw voor een andere functie. Een voorbeeld hiervan is de nieuwe wijk Havenkwartier in Rijswijk.

Uitbreiding – het bouwen van woningen aan de rand van de stad en in gebieden die niet worden beschouwd als bestaand stedelijk gebied, waaronder landelijk gebied. Een voorbeeld hiervan is de nieuwe wijk Cortelande in de gemeente Zuidplas.